Box 3 en crypto in 2026: forfaitair of werkelijk rendement

Crypto valt voor een gewone particuliere belegger meestal in box 3. In 2026 rekent de Belastingdienst voor cryptovaluta voorlopig met de categorie beleggingen en andere bezittingen en een forfaitair rendement van 6,00%. Vanaf de aangifte 2025 kan een belastingplichtige ook het lagere werkelijke rendement doorgeven. Daardoor is alleen de waarde op 1 januari niet meer genoeg voor iedere berekening.

Kort antwoord: hoe werkt box 3 voor crypto in 2026?

De Belastingdienst vermeldt cryptovaluta bij beleggingen en andere bezittingen. Voor de forfaitaire methode geeft u de waarde in het economisch verkeer aan op 1 januari 2026 om 00.00 uur. U gebruikt de koers van het gebruikte omwisselplatform en telt alle exchanges, wallets en protocollen mee.

In de aangifte kan vervolgens met twee methoden worden gerekend:

1. Forfaitair rendement: voor crypto in 2026 6,00% over de categorie beleggingen en andere bezittingen, met toepassing van de box 3-grondslag en het heffingsvrij vermogen.
2. Werkelijk rendement: de inkomsten en waardeveranderingen van het totale box 3-vermogen over het hele kalenderjaar. Deze methode gebruikt geen heffingsvrij vermogen.

Als u het werkelijke rendement doorgeeft, gebruikt de Belastingdienst de voor u voordeligste uitkomst. U kunt niet alleen de verliesgevende crypto selecteren en winstgevende aandelen buiten de vergelijking laten; het werkelijke rendement wordt over het totale box 3-vermogen bepaald.

Box 3-percentages en vrijstelling in 2026

Voor de voorlopige aanslag 2026 publiceert de Belastingdienst drie rendementspercentages:

• Banktegoeden: 1,28% voorlopig.
• Beleggingen en andere bezittingen: 6,00%; hieronder vallen cryptovaluta.
• Schulden: 2,70% voorlopig, nadat de toepasselijke schuldendrempel is verwerkt.

De percentages voor banktegoeden en schulden worden volgens de Belastingdienst begin 2027 definitief vastgesteld. Het percentage voor beleggingen en andere bezittingen staat voor 2026 al vast. Over het berekende voordeel uit sparen en beleggen bedraagt het box 3-tarief 36%.

Het heffingsvrij vermogen is € 59.357 zonder fiscale partner en € 118.714 voor fiscale partners die aan de voorwaarden voldoen. Dit is geen vrijstelling per wallet of per cryptomunt. Bij de werkelijke-rendementsmethode geldt deze vrijstelling niet.

Stablecoins zijn niet automatisch banktegoeden. USDT, USDC en vergelijkbare tokens blijven cryptobezittingen of andere vermogensrechten en vallen niet alleen door hun naam onder het lage banktegoedpercentage.

Voorbeeld forfaitaire box 3-berekening met alleen crypto

Een belastingplichtige zonder fiscale partner heeft op 1 januari 2026 uitsluitend € 100.000 aan crypto en geen box 3-schulden.

1. Forfaitair rendement crypto: € 100.000 × 6,00% = € 6.000.
2. Rendementsgrondslag: € 100.000.
3. Grondslag sparen en beleggen: € 100.000 − € 59.357 = € 40.643.
4. Aandeel in de rendementsgrondslag: € 40.643 ÷ € 100.000 = 40,643%.
5. Voordeel uit sparen en beleggen: € 6.000 × 40,643% = € 2.438,58.
6. Box 3-belasting: € 2.438,58 × 36% = ongeveer € 877,89.

De oude voorbeeldberekening met 4,6% en een tarief van 32% is voor 2026 onjuist. Ook bestaan er geen crypto-rendementspercentages die dalen naarmate het vermogen groter wordt. De huidige overbruggingsmethode gebruikt categorieën vermogen, niet vermogensschijven met 4,6%, 3,7% en 2,2%.

Met spaargeld, schulden of een fiscale partner wordt de formule uitgebreider. Gebruik dan alle categorieën en verdeel de grondslag tussen fiscale partners volgens de aangifte. Alleen € 59.357 van de cryptowaarde aftrekken en vervolgens elke andere box 3-post negeren kan een verkeerde uitkomst geven.

Werkelijk rendement op crypto berekenen

Vanaf de aangifte 2025 vraagt de Belastingdienst automatisch of u ook het werkelijke rendement wilt doorgeven wanneer box 3 van toepassing is. Voor cryptobezittingen gebruikt de officiële voorbeeldformule:

waarde 31 december − waarde 1 januari − aankopen + verkopen

Voorbeeld: crypto is op 1 januari € 80.000 waard en op 31 december € 90.000. In het jaar is voor € 5.000 gekocht en voor € 17.000 verkocht. Het werkelijke rendement is € 90.000 − € 80.000 − € 5.000 + € 17.000 = € 22.000.

Deze formule voorkomt dat nieuwe stortingen als rendement worden gezien en dat opnames het rendement kunstmatig verlagen. Daarom moeten aankopen, verkopen en echte overboekingen van of naar het vermogen zorgvuldig uit elkaar worden gehouden.

• Waardeer alle crypto op 1 januari en 31 december met een controleerbare methode.
• Neem aankopen en verkopen over het volledige kalenderjaar op.
• Tel ontvangen inkomsten en waardeveranderingen in het totale box 3-rendement mee.
• Trek handels-, custody-, gas- en advieskosten niet afzonderlijk af; gemaakte kosten zijn volgens de tegenbewijsregeling in beginsel niet aftrekbaar.
• Vergelijk niet alleen crypto, maar het werkelijke rendement van al het box 3-vermogen met de forfaitaire uitkomst.

Is het totale werkelijke rendement negatief, dan wordt het voor dat jaar op € 0 gezet. Een negatief werkelijk rendement kan niet naar een ander jaar worden doorgeschoven. Dit verschilt wezenlijk van een systeem met realiseerbare vermogensverliezen.

Staking rewards in box 3

Er is geen veilige regel dat elke stakingbeloning altijd apart in box 1 valt of juist nooit meetelt. Eerst bepaalt u of de activiteit normaal vermogensbeheer is of door extra arbeid en kennis naar box 1 verschuift. Voor een gewone particuliere, passieve belegger blijft de gestakete positie doorgaans onderdeel van box 3.

Bij de forfaitaire methode staat de marktwaarde van de hele stakingpositie op 1 januari centraal. Ook gelockte of via liquid-staking-tokens vertegenwoordigde posities kunnen waarde hebben; “niet op de exchange zichtbaar” betekent niet waardeloos.

Bij werkelijk rendement verdwijnen rewards niet uit beeld. Een ontvangen reward vergroot het vermogen of wordt later verkocht. De beginwaarde, eindwaarde, aankopen en verkopen moeten zo worden vastgelegd dat de reward en zijn waardeverandering in de jaaruitkomst terechtkomen zonder dubbel te tellen.

Voorbeeld: 2 ETH aan staking rewards worden in het jaar ontvangen en blijven op 31 december in de wallet. Hun eindwaarde zit in de eindwaarde van de cryptobezittingen. Worden ze vóór 31 december verkocht, dan zit de opbrengst in de verkopen. Dezelfde reward moet niet nogmaals als los bedrag bovenop een volledig gereconcilieerde cryptoformule worden toegevoegd.

DeFi, liquidity pools, lending en wrapped tokens

Een DeFi-positie moet naar economische waarde worden opgenomen, ook als er geen traditioneel jaaroverzicht bestaat. Denk aan LP-tokens, lending claims, vault shares, liquid-staking-tokens, on-chain stablecoins en nog claimbare beloningen.

• Liquidity pool: waardeer het economische aandeel in de pool op de peildatum en jaareinde.
• Lending: waardeer de vordering en eventueel afzonderlijke rewardtokens; een lening aan een protocol is niet hetzelfde als een banktegoed.
• Borrowing: bepaal of de verplichting een box 3-schuld is en pas de wettelijke schuldendrempel toe bij de forfaitaire methode.
• Wrapped token: voorkom dubbele telling van het onderliggende token en de ontvangen wrapper.
• Unclaimed reward: onderzoek of er op de waarderingsdatum al een zelfstandig waardeerbaar recht bestaat.
• Impermanent loss: is geen aparte aftrekpost; de economische waardeverandering blijkt uit de positie en de totale werkelijke-rendementsberekening.

Voor de werkelijk-rendementsmethode is alleen een saldo op 31 december onvoldoende. Tussentijdse inleg, opname, swap, borrow, repay en reward moeten worden gereconstrueerd om aankopen, verkopen en waardeverandering uit elkaar te houden. Lees daarvoor ook de DeFi- en liquidity-poolgids.

Wanneer valt crypto, staking of handel in box 1?

De Belastingdienst vergelijkt particuliere cryptohandel met beleggen en speculeren op koerswinst. Alleen veel transacties uitvoeren is daarom niet automatisch winst uit onderneming. Box 1 kan wel in beeld komen wanneer extra arbeid boven normaal vermogensbeheer redelijkerwijs extra voordeel oplevert, of wanneer sprake is van een onderneming of resultaat uit overig werk.

Relevante feiten zijn onder meer eigen software of infrastructuur, structurele diensten aan derden, omvangrijke organisatie, actieve blockproductie, bijzondere informatievoorsprong en het verband tussen arbeid en verwacht voordeel. De gewenste belastinguitkomst is geen keuzecriterium.

Een box 1-activiteit en privévermogen kunnen naast elkaar bestaan. Houd zakelijke wallets, kosten en beloningen daarom gescheiden van passieve privébeleggingen. Een eenmaal gemaakte kwalificatie moet aansluiten bij de feiten en de rest van de aangifte.

Praktische aangifteworkflow voor 2026

1. Maak een inventaris van exchanges, wallets, stakingadressen en DeFi-protocollen.
2. Leg de waarde vast op 1 januari 2026 om 00.00 uur met koersbron en screenshot of export.
3. Exporteer alle aankopen, verkopen, stortingen, opnames en rewards over 2026.
4. Reconstructeer LP-, lending-, staking- en wrapped posities zonder dubbele bezittingen.
5. Leg de waarde op 31 december 2026 vast voor de werkelijke-rendementsberekening.
6. Bereken het totale box 3-vermogen en de forfaitaire uitkomst.
7. Bereken het werkelijke rendement over alle box 3-bezittingen en schulden.
8. Controleer dat kosten niet onterecht zijn afgetrokken en negatieve jaaruitkomsten niet zijn doorgeschoven.
9. Laat de aangifte beide methoden vergelijken en bewaar de detailberekening.

Gebruik het Bitvavo-box-3-overzicht voor exchangegegevens en de gids over cryptoverlies voor een dalend jaar. Een CoinTaxReporting Nederland-rapport moet ontbrekende peildatumkoersen, onduidelijke DeFi-posities en niet-gematchte transfers zichtbaar laten.

Veelgestelde vragen

Officiële bronnen

• Belastingdienst: aangifte en belasting betalen over crypto
• Belastingdienst: berekening box 3-inkomen 2026
• Belastingdienst: werkelijk rendement, kosten en totaal vermogen
• Belastingdienst: rekenvoorbeelden werkelijk rendement, inclusief crypto
• Belastingdienst: heffingsvrij vermogen 2026
• Rijksoverheid: tijdlijn nieuw box 3-stelsel

Bronnen gecontroleerd op 1 september 2026. De kwalificatie als box 1 of box 3 en de waardering van complexe DeFi-rechten blijven afhankelijk van de feiten.

Hinweis: Dieser Artikel dient ausschließlich zur allgemeinen Information und stellt keine Steuerberatung dar. Für individuelle Steuerberatung wende dich an einen zugelassenen Steuerberater.