DAC8 en CARF in Nederland: wat cryptodiensten vanaf 2026 melden

Nederlandse cryptodienstverleners en bepaalde exploitanten verzamelen vanaf 1 januari 2026 identificatie- en transactiegegevens onder DAC8 en CARF. De eerste Nederlandse aanbiedersrapportage moet uiterlijk 31 januari 2027 bij de Belastingdienst zijn. De regels veranderen niet hoe een particuliere cryptobezitting in box 3 wordt belast: rapportage en belastingberekening blijven twee verschillende processen.

Kort antwoord voor Nederlandse cryptogebruikers

Vanaf 1 januari 2026 houden rapporterende aanbieders gegevens bij over te rapporteren gebruikers en relevante cryptoactivatransacties. Nederlandse rapporterende aanbieders sturen de gegevens over 2026 uiterlijk op 31 januari 2027 naar de Belastingdienst. De Belastingdienst wisselt relevante gegevens vervolgens uit met andere EU-lidstaten en, bij een geldige CARF-relatie, met deelnemende landen buiten de EU.

Voor de gebruiker verandert de fiscale behandeling niet. Een melding betekent niet automatisch dat belasting verschuldigd is. Een eigen-walletoverboeking kan worden gemeld maar blijft zonder eigendomsoverdracht geen verkoop. Andersom kan een on-chain transactie belastbaar of relevant voor box 3 zijn zonder dat één aanbieder alle gegevens meldt.

Verschil tussen DAC8 en CARF

DAC8 is Richtlijn (EU) 2023/2226. Zij breidt de Europese administratieve samenwerking uit met cryptoactiva. EU-lidstaten hebben de richtlijn in nationaal recht omgezet en gebruiken het Europese netwerk om gegevens van inwoners onderling uit te wisselen.

CARF is het Crypto-Asset Reporting Framework van de OESO en G20. Het is een internationale standaard voor due diligence, rapportage en automatische uitwisseling buiten één regionale rechtsorde. Een CARF-uitwisseling vereist nationale implementatie en een geldige internationale overeenkomst tussen de betrokken bevoegde autoriteiten.

De inhoud is op elkaar afgestemd, maar de termen zijn niet volledig uitwisselbaar. DAC8 bepaalt de EU-verplichtingen; CARF maakt vergelijkbare uitwisseling met deelnemende derde landen mogelijk. Het bestaande CRS/DAC2-kader blijft daarnaast bestaan voor bepaalde financiële producten en is uitgebreid met onder meer indirecte crypto-investeringen, cryptoderivaten en gespecificeerde e-moneyproducten.

Welke cryptodiensten moeten rapporteren?

Volgens de Belastingdienst gaat het om cryptodienstverleners en crypto-exploitanten die namens een te rapporteren gebruiker omwisseltransacties uitvoeren:

• Cryptodienstverlener: aanbieder met een MiCA-vergunning of andere relevante vergunning.
• Crypto-exploitant: beroeps- of bedrijfsmatige aanbieder zonder MiCA-vergunning die diensten verricht waardoor cryptoactiva worden omgewisseld.

Waar een aanbieder rapporteert hangt onder meer af van de vergunningstaat en de nexusregels. Daarom is de merknaam alleen onvoldoende. Een internationale exchange kan Nederlandse klanten vanuit een entiteit in een andere EU-lidstaat bedienen; die lidstaat rapporteert dan volgens de toepasselijke regels en wisselt gegevens met Nederland uit.

Niet iedere softwarewallet of smart contract is automatisch een rapporterende aanbieder. Een pure self-custody-wallet bewaart sleutels zonder namens gebruikers trades uit te voeren. Bij een interface, broker, operator of ander tussenpersoon die bedrijfsmatig omwisseltransacties voor klanten bewerkstelligt, moet wel worden onderzocht of de definitie is vervuld.

Welke klant- en transactiegegevens worden gemeld?

De Nederlandse Belastingdienst noemt onder meer de volgende identificerende gegevens:

• naam en adres;
• fiscale woonplaats of woonplaatsen;
• fiscaal identificatienummer, zoals het relevante BSN of buitenlandse TIN;
• waar nodig gegevens van een entiteit en haar te rapporteren uiteindelijk belanghebbenden.

Voor relevante transacties worden gegevens per cryptosoort en transactietype geaggregeerd. Daaronder vallen:

• omwisselingen van crypto naar fiat en van fiat naar crypto;
• omwisselingen van de ene crypto naar de andere;
• eenheden, brutobedrag, reële marktwaarde en aantal transacties;
• bepaalde overboekingen tussen gebruikers als de aanbieder niet kan vaststellen of het een omwisseling is;
• overboekingen naar walletadressen waarvan niet bekend is of ze bij een andere dienstverlener horen;
• kwalificerende retailbetalingen boven de CARF-grens van USD 50.000 of het equivalent.

Dat is meer dan alleen verkopen, maar niet noodzakelijk een download van iedere orderregel. Het gaat veelal om jaaraggregaten per asset en categorie. Ultimosaldi kunnen voor bepaalde financiële producten via het uitgebreide CRS/DAC2-kader worden gerapporteerd; een zuivere crypto-exchange rapporteert niet automatisch ieder walletsaldogegeven als zij daar volgens de technische handleiding niet over beschikt.

Waarom de melding geen box 3-berekening is

Een aanbieder kent vaak alleen de transacties binnen zijn eigen platform. Hij kent niet altijd de totale waarde van alle wallets op 1 januari, de fiscale partner, schulden, het heffingsvrij vermogen of het werkelijke rendement over het totale box 3-vermogen. Daarom kan DAC8 niet zelfstandig de Nederlandse aanslag berekenen.

Voor een gewone particuliere belegger horen crypto's meestal in box 3. In 2026 waardeert de gebruiker de bezittingen op 1 januari om 00.00 uur. Voor het forfaitaire rendement vallen crypto's onder beleggingen en andere bezittingen. Wie werkelijk rendement doorgeeft, heeft daarnaast 31-decemberwaarden en alle aankopen en verkopen nodig.

Voorbeeld: een aanbieder meldt € 80.000 aan bruto verkopen. De gebruiker kan daarmee € 5.000 winst, € 10.000 verlies of slechts eigen vermogensverschuivingen hebben gerealiseerd, afhankelijk van aankoopstromen en andere transacties. Bruto omzet is geen box 3-rendement en geen box 1-winst.

Meer informatie staat in de box 3-gids voor werkelijk rendement en de Nederlandse crypto-belastinggids.

Self-custody, transfers, staking en DeFi

Een overboeking naar een eigen wallet kan als uitgaande transfer in de aanbiedergegevens staan. Verbind de uitgaande en inkomende transactie met asset, hoeveelheid, tijd en transactiehash. Zo kan worden aangetoond dat geen derde de economische eigendom verkreeg.

De aanbieder hoeft niet te weten wie het ontvangende unhosted adres beheert. Juist daarom kan de aggregatie “overboeking naar onbekend walletadres” ontstaan. Dit is een controlesignaal, geen fiscale classificatie.

Staking, lending, liquidity pools, bridges en DEX-swaps kunnen buiten de volledige zichtlijn van een gecentraliseerde aanbieder vallen. Het feit dat DAC8 bepaalde gegevens niet opvangt, ontslaat de gebruiker niet van correcte waardering en aangifte. Omgekeerd maakt een providerlabel “staking” de ontvangst niet automatisch box 1.

Bewaar on-chain gegevens naast exchangebestanden. Een transfer-out bij de exchange, een bridge-deposit en een ontvangen wrapped token kunnen anders als drie losstaande bezittingen of als ontbrekende verkoop worden geïnterpreteerd.

Nederlandse DAC8/CARF-tijdlijn

1. 1 januari 2026: start van het verzamelen van klant- en transactiegegevens.
2. 2026: aanbieders voeren identificatie en self-certification uit en leggen transacties vast.
3. Vanaf 1 januari 2027: de Nederlandse rapportagevoorziening opent volgens de Belastingdienst.
4. Uiterlijk 31 januari 2027: eerste rapportage over kalenderjaar 2026 en informatie aan de betrokken klant.
5. Binnen negen maanden na het kalenderjaar: Nederland wisselt toepasselijke gegevens uit met EU-lidstaten en kwalificerende derde landen.
6. 2027 en later: CARF-uitwisseling begint per land volgens de internationale implementatiekalender.

CARF start dus niet op één mondiale dag voor ieder land. De OESO publiceert actuele toezeggingen voor eerste uitwisselingen in 2027, 2028 of 2029. Controleer bij grensoverschrijdende accounts altijd de actuele aanbieder en meldstaat.

Controlelijst voor cryptogebruikers

1. Controleer naam, adres, fiscale woonplaats en TIN bij iedere exchange.
2. Download vóór accountsluiting alle ruwe trade-, transfer-, staking- en feegegevens.
3. Leg de box 3-waarde op 1 januari 00.00 uur per wallet en platform vast.
4. Verbind eigen-wallettransfers en verwijder dubbele bezittingen.
5. Bereken bruto aan- en verkopen per asset als controle op provideraggregaten.
6. Houd deze controlesommen gescheiden van de box 3-berekening.
7. Reconstructeer DeFi- en self-custodyposities die de exchange niet ziet.
8. Bewaar de gebruikersmelding die de aanbieder uiterlijk 31 januari verstrekt.
9. Vraag correctie als identiteit of transacties aantoonbaar onjuist zijn.

Het Bitvavo-overzicht legt uit welke exchangebestanden voor box 3 nodig zijn. Een CoinTaxReporting Nederland-rapport moet meldingscontroles en belastingberekening apart tonen en onverklaarde transfers zichtbaar houden.

Veelgestelde vragen

Officiële bronnen

• Belastingdienst: DAC8/CARF voor cryptodienstverleners en exploitanten
• Belastingdienst ODB: technische informatie CARF/DAC8
• Belastingdienst: cryptobezittingen en gevolgen voor gebruikers
• EUR-Lex: Richtlijn (EU) 2023/2226 – DAC8
• OESO: CARF-standaard en implementatiebronnen
• Rijksoverheid: DAC8 verandert de belastingplicht voor gebruikers niet

Bronnen gecontroleerd op 1 september 2026. Meldstaat, vergunning en internationale uitwisselingsrelaties kunnen veranderen; controleer daarom ook de kennisgeving van uw aanbieder.

Hinweis: Dieser Artikel dient ausschließlich zur allgemeinen Information und stellt keine Steuerberatung dar. Für individuelle Steuerberatung wende dich an einen zugelassenen Steuerberater.